Bir Rus simgesi: Hohlama

izdeliya-s-uzorami-khokhloma

Volga Nehri’nin yeşerttiği ormanlar, etrafında yaşayan insanlara bolluk ve maharet sundu. Ahşabı oydu, şekil verdi, ormanın sunduklarını bu ahşabın üzerine resmetti…

17. Yüzyılda Rusya’nın bugünkü adı Nijniy Novgorod olan şehrin yakınlarında bulunan Khokhloma (Hohloma) kasabasında ortaya çıktığı düşünülen hohloma sanatı, ahşap ürün üzerine boyama yapma temelli bir sanattır. Hohloma’nın tarihiyle ilgili olarak manastırlarda çalışan zanaatkârlar tarafından üretildiği ve Moskovalı bir ikon ustasının Volga ormanlarına yerleşerek burada halkın gönlüne hitap edecek bir sanat yapmak istemesiyle ilk hohlama ürünlerin ortaya çıktığı rivayetleri de vardır.

SANATLA DEĞERLENDİRDİLER
Kış aylarının uzun sürmesi sebebiyle kısıtlı sürede tarım yapabilen halk, bu süreyi el sanatları yaparak değerlendirdi. Özellikle ahşap işleme ve boyama sanatında büyük bir gelişim kaydedilirken, Rusya’nın simgelerinden biri olan Matruşka bebekler ve Hohloma eşyaların üretimi de arttı. 200 yıl kadar önce Semenov kasabasındaki çiftçi halkın, bir yıl süreyle çiftçiliği bırakıp, 2 milyon kadar ahşap kâse, kupa, tabak ve kaşık ürettiği söylenmektedir.

ORMANDAN GELEN ZENGİNLİK
Rusların hayatında önemli bir yere sahip olan ormanlar, yaşamlarının her noktasında etkili olmuş, evlerinin yapımında, kullandıkları mutfak eşyalarında hatta ayakkabılarında bile ahşaptan yararlanmışlardır. Volga Nehri’nin etrafındaki ormanlar, zanaatkârlar için de çok kaliteli malzeme vermiş, balta, testere ve bıçak gibi geleneksel yolların yanında, bir atın harekete geçirdiği makinelerle de tabak, bardak, kaşık gibi malzemeler üretmişlerdir. Bu malzemeleri süslemek için de yine ormandan ilham almış, yaprak, dal, çiçek, böğürtlen ve hayvan figürleriyle eşyalarını güzelleştirmişlerdir.

“Fırınlama işlemi, hohloma sanatıyla üretilen ürünlerin kendine has altın bal rengine kavuşmasını da sağlamaktadır.”

İNCELİKLİ İŞÇİLİK
Hohloma sanatında, ahşaptan imal edilen ürünler siyaha boyandıktan sonra, altın rengiyle tekrar boyanır. Altın fon üzerine siyah, yeşil ve kırmızı renklerle motifler çizilir. Bunlar hohlamanın tipik renkleridir. Çizim bittikten sonra yağ ile kaplanır. Geçmişte keten tohumu yağı ile kaplama yapılırken, günümüzde sentetik yağ kullanılan ürünler kaplama işleminin ardından yüksek sıcaklıktaki bir fırında 3-4 kez fırınlanır. Fırınlama işlemi ürün üzerindeki boyaların ve eşyaların dayanıklılığını artırmak için uygulandığı için, eşyalar uzun yıllar kullanılabilmektedir.

DAYANIKLI VE GÜZEL
17. Yüzyılda ortaya çıkan hohloma sanatıyla ortaya çıkan ürünler özellikle 19.yüzyılda oldukça ilgi görmeye başladı. Nijniy Novgorod fuarında sergilenen ürünler önce Rusya’ya ardından tüm Asya ve Avrupa’ya ihraç edilmeye başladı. Oldukça güzel ve ucuz olan ürünler, dayanıklı ve pratik olmaları sebebiyle de ilgi görüyordu. Özel yapım teknikleri sayesinde sıcak yemeklerden sonra bile herhangi bir bozulma olmaması, hohloma ürünlere haklı bir ilgi sağlıyordu.

DİLEKLERİN ÇİZİMİ
Hohloma’nın en karakteristik desenleri çeşitli çiçekler, böğürtlen, yaban mersini, ağaç dalları ve kuş, balık ve vahşi hayvanlardır. Özellikle çiçek ve dallar Rusya’da iyilik, mutluluk ve bolluk dileği olarak bilinir. Kullanılan renkler de özellikle seçilmiştir. Kırmızı, altın rengine sıcaklık katarken, siyah altın renginin parlamasında etkilidir. Yeşil renk ise resmin canlılığını artırarak, tazelik katar.

“Son derece sabır ve ustalık isteyen hohloma sanatı herhangi bir şablon ya da plan olmadan uygulanır. İncelikli çizimler için sincap kuyruğundan üretilen ince bir fırça kullanılırken, koyun yünü de daha geniş alanlarda kullanılan diğer bir malzemedir.”

NESİLDEN NESİLE
Geleneksel el sanatlarına oldukça önem verilen Rusya’da, 1931 yılında Semenov kentinde kurulan hohloma yapım tesisleri, 1971 yılında ‘Hohloma Resimleri’ adlı Sanat Birliği’ne dönüşmüştür. Hohloma Resimleri Şirketi günümüzde de yemek takımları, kaşıklar, mobilya ve vazolar üretiyor. Şirketin Ar-Ge bölümü her yıl 20-25 çeşit yeni ürün tasarlıyor. Tecrübeli ustalar her gün pek çok eşyaya renk katarken, geleneksel sanatı devam ettirecek çırakları da yetiştiriyor. Burada bulunan Khokhloma Müzesi’nde büyük boyutlarda yapılan kase ve kaşık da ziyaretçilere açıktır.

Budoyasam

Yorum Ekle