Renkli yumurtalarıyla 10 maddede Paskalya bayramı ve tarihçesi

Dünya üzerindeki bütün Hristiyanlar için en önemli günlerden biri kuşkusuz Paskalya bayramıdır. Her yıl Rusya, Ukrayna ve Belarus gibi Ortodoks halklarda Şubat ayının son haftasına denk gelen büyük orucun başlangıcı Nisan ayının haftası ile son bulur ve sonunda Paskalya adı altında kutlanır. Peki nedir bu Paskalya, 10 maddede Nurten Bilgi Aksoy’un derlemesiyle görelim, öğrenelim.

1. En eski bayram

Paskalya; Hıristiyanlıkta Hz. İsa’nın çarmıha gerildikten sonra, üçüncü günde yeniden dirilişinin kutlandığı en eski ve en önemli bayramdır.

2. Diriliş günü

Doğu ve Batı kiliseleri arasında farklılıklar olmakla beraber, Paskalya dönemi yaklaşık olarak Mart ayının sonundan Nisan ayının sonuna kadar olan dönemdir. Her sene sabit bir tarihte gerçekleşmeyen ve dünya kiliselerinin çoğunda Pazar günü kutlanan Paskalya Günü; Kıyam Yortusu, Diriliş Pazarı ya da Diriliş Günü olarak da adlandırılır.

3. Dokunmadan geçmek

Türkçeye Rumca Pashalia sözcüğünden türeyerek giren Paskalya sözcüğünün kökeni İbranice Pesah kelimesine dayanır. Latince ve Yunancaya da İbraniceden geçen bu kelime “dokunmadan geçmek” anlamına gelir ve İsrailoğulları’nın Mısır’daki esaretten kaçışına veya İsrailoğulları’nın ilk doğan çocuğunun canının bağışlanmasına gönderme yapar.

4. Çarmıha gerilen Hz. İsa

Bazı Batılı dillerde Paskalya yerine kullanılan Easter, Ostern vb. sözcüklerin kökeni Cermen Takvimi’ndeki Eostur (Nisan) ayıdır. Bu ay, adını Anglosakson Pagan tanrıçası Eastre’den alır. Hz. İsa MS 29–33 yılları arasında çarmıha gerilmiştir. Paskalya bayramına dair en eski kayıtlar ise 2. yüzyıla aittir, bununla birlikte Hz. İsa’nın dirilişinin anılması muhtemelen daha da eski tarihlere dayanır.

5. Tüm Hıristiyanların bayramı

Paskalya tüm Hıristiyanlar tarafından kutlanır. Yaygın olarak kiliselerde düzenlenen ayinlerin dışında, kutlandığı ülkeye göre değişik gelenekler vardır. Bunlar arasında en yaygını şahısların birbirine genellikle çikolatadan yapılan Paskalya tavşanı ve Paskalya yumurtası hediye etmesidir.

6. Perhizle başlayan bayram

Paskalya, genellikle Şubat ayının son haftasıyla başlayan, perhizle geçen beş haftalık (Büyük Perhiz) bir hazırlık dönemi ile son haftayı (Kutsal Hafta) kapsar. Paskalya Günü’nde (Diriliş Günü) sona erer.

7. Paskalya yumurtası

Paskalya Günü için evlerde özel çörekler yapılır, haşlanmış yumurtalar boyanır; mumlar yakılır; dualar okunur. Komşulara paskalya çöreği ve boyanmış yumurta ve tavşan şeklinde şekerlemeler hediye edilir.

8. Yakılan yüzlerce mum

Rum ve Rus Ortodoks Kiliselerinde gece ayinlerinden önce kilise dışında bir ayin alayı düzenlenir. Alay kiliseden çıkarken hiç ışık yakılmaz; dönüşte ise, Hz. İsa’nın dirilişini simgelemek için yüzlerce mum yakılır.

9. Komşu dayanışması

Osmanlı döneminde ve cumhuriyetin, azınlık toplumlarının sayısının daha büyük olduğu dönemlerinde özellikle İstanbul’da Hıristiyan ailelerin Paskalya ve diğer yortularda Müslüman komşularına paskalya yumurtası ve bu çöreği getirmeleri adettendi.

10. Olmazsa olmaz Paskalya ekmeği: Kuliç

Kuliç Ortodoksların Paskalya bayramının geleneksel tatlı ekmeği olarak bilinir. Paskalyadan birkaç gün öncesinde ülkenin her noktasında satışa çıkarılır ve paskalya günü bu ekmek evde bulunur ve tüketilir.

Yorum Ekle