Rusya’daki Türk boyu Başkurtlar’ın tarihi ve efsaneleri

34631

Başkurtlar başka bir deyişle Başkırtlar, güney ve Orta-Ural Dağlarının doğu ve batı taraflarındaki bozkırlarda ve ormanlık alanlarda yaşayan bir Türk boyudur. Başkurt adının manası hakkında birkaç rivayet vardır. Bunlara göre; “Hz. Peygamber İslamiyeti öğretmek için üç kişiyi Ural bölgesine göndermiş ve bu sahabelere Ural Dağlarına kadar bir Bozkurt rehber olmuştur. Ural Dağlarında bulunan kavimde, İslamiyeti kabul ettikten sonra Başkurt diye adlandırılmıştır”.

Yine buna benzer bir efsane daha anlatılmaktadır: “Uzak Doğuda, karlı dağların olduğu bir yerde Başkurt, Nogay, Kazak, Kırgız gibi boylar birlikte yaşarlarken, bir gün aralarında anlaşmazlık çıkar. Bunların içinden bir bey ayrılarak ava gitmiş, önüne bir kurt çıkarak, ona yol gösterir. Bu kişi de kurdu Tanrı’nın gönderdiğine kanaat getirerek, geri dönüp, kendi ailesini alarak, Ural Dağlarına getirir. Bunlara zamanlar Başkurt, yani kurdun baş olduğu kavim denir”.

Burada üzerinde durulması gereken konu, destandaki kurdun durumudur. Bilindiği gibi “Kök Börü” ya da “Boz Kurt” Türk kültürünün vazgeçilmez unsurlarından olduğu gibi, eski Türk destanlarının da birinci kahramanıdır. Onlarda kurt zaman zaman bize ana, bazen kılavuz, bazen sancaklarımıza amblem, yeri gelince kağanın ordusu, ara-sıra savaş uranı, bazen Oğuz Kağan Destanı’nda olduğu üzere hükümdarın kendinde topladığı özellikler, yer yer Ergenekon’dan Türkleri çıkaran kağanın adı, bazen da Tölöslerin Türeyiş Destanı’ndaki gibi hükümdarın kızlarının evlendiği kutlu varlık oluyordu. Ona izafeten Asya’nın çeşitli yerlerinde kurt dağları mevcuttu. Attila’nın yüzünün bile kurda benzediğini söyleyenler vardır. Bozkır hayatında her ne kadar kurttan korkulsa da Türk milleti, onda kendisini yansıtan bir şeyler bulmuştur. Öyle ki bu durum Türkler hakkında bilgi veren yabancıların eserlerinde bile vurgulanmaktadır.

Kurt, herhalde Türk ırkını besleyip, büyüten ve de koruyan kahraman bir Türk anası ya da kadınıdır. Belki de Kök Türk yazıtlarında geçen Umay’ın bizatihi kendisidir. Umay’ın bütün Türk milleti tarafından bilinmesi ve geçmiş çağlardan beridir Türkler arasında yaşaması, ona sonsuz bir saygı duyulması, ayrıca soyun devamı olan çocukları koruduğuna inanılmasının altında farklı bir anlam yatıyor olmalıdır.

turkish.ruvr.ru

Yorum Ekle