Sarıkamış anısına: Rus şehri Sızran’daki Türk şehitliği hakkında 11 bilgi

Yıllardan bugün bize her zaman hüzün. Binlerce Türk askeri savaşarak değil donarak şehit düştüler bugün. Peki bir şekilde hayatta kalanlar? Onları da zor günler bekliyordu.. Bu konumuza Sarıkamış’ın 102. yıl dönümü adına Rus şehri Sızran’daki Türk şehitliği’nden bahsettik. Tüm şehitlerimizin ruhu şad olsun..

Cihan Harbinin mağdurları içinde en talihsiz kesim, belkide hiç şüphesiz Ruslara Sarıkamış'ta esir düşen Türk askerleri ile bölgeden tehcir edilen halktı.

 

102 yıl önce bugün (22 Aralık 1914) Ruslara karşı başlayan harekatta Osmanlı ordusu binlerce askerini soğuktan donarak ya da salgın hastalıklardan dolayı kaybetti.

 

Ünlü tarihçi İlber Ortaylı'nın bahsettiği üzere bir bayram günü zor hava şartlarında halk civar köylerden hazırladıkları yemekleri ve tatlıları askerlere getirdikleri esnada Allahuekber dağlarında yatan binlerce şehit bedenini görmüş, onlarla bayram değil, adeta onlarla oracıkta ölmüştü.

 

Hesaplanamayan bu trajedi sonucunda hayatta kalmayı başaran askerler ve o bölgedeki köylülerin büyük kısmı Rus askerler tarafından toplanıp aylarca sürecek Sibirya tren yolculuğuna çıkarıldı.

 

Tarih sayfalarına 10 bin olarak geçen Türk esir arasında trenlerde ağır kış ve yaşam koşullarına dayanamayanlar, acil müdahale edilmesi gerekenler oldu.

 

Daha yolun yarısına gelmeden başlayan salgın hastalıklar sonucu bine yakın Türk askeri Volga nehri kıyısındaki küçük Sızran kentinde bırakılmak zorunda kaldı.

 

Küçük ve hastane bakımından yetersiz olan bu kente gelen ağır hasta Türk askerlerinin tamamına yakını bu şehirde şehit düştü.

 

Rus kaynaklarına göre şehit düşen askerler orada bulunan Müslüman halk tarafından İslami usullere göre tören düzenlenip, defnedildi.

 

Şehir mezarlığında ayrı bir yere defnedilen askerlere ait alan zamanla kayboldu ama izi hiçbir zaman silinmedi. Oradaki halk tarafından alan Türk mezarlığı olarak anıldı.

 

2013 yılında Türk diplomatlar, Rusya ve Türkiye tarihçilerinden oluşan çalışma grubu ile Rusya'da Birinci Dünya Savaşı'nda Rus ordusuna esir düşen Türk askerlerinin mezarlarını bulmak ve oraya şehitlik yapmak adına faaliyete geçti ama durum bu zamana kadar sonuçsuz kaldı.

 

Esir düşen Türk askerleri,  Tiflis (Gürcistan) ve Bakü Nargin Adası (Azerbaycan) dışında Kozohova, Varnavin, Vetluga, Domçirkina, Arhangelsk, Kaluga, Uralsk, Krasnoyarsk, Tomsk, Kosturma, İrkutsk, Çita, Barnaul, Kazan, Simbirsk ve Ufa gibi kentlerdeki esir kamplarına aktarıldı.

Yorum Ekle